menu 
Xuất khẩu tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu thị trường và sự bứt phá của tôm hùm
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong tháng 6/2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 458 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung sáu tháng đầu năm, kim ngạch đạt 2,35 tỷ USD, tăng 14,2%, tiếp tục khẳng định vị thế của tôm là mặt hàng xuất khẩu chủ lực khi đóng góp 40,7% tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành thủy sản.
Trong cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng vẫn giữ vai trò dẫn dắt với doanh thu gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7% so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, tôm hùm tiếp tục tạo dấu ấn khi đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%. Đây là một trong những mặt hàng có tốc độ tăng trưởng nổi bật nhất của ngành thủy sản Việt Nam trong nửa đầu năm, phản ánh xu hướng gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm có giá trị cao trên thị trường quốc tế.
Những kết quả này cho thấy năng lực thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước những biến động của thị trường. Việc đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện chất lượng và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của khách hàng quốc tế đang góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu.
Trung Quốc là động lực tăng trưởng, nhưng cạnh tranh trên thị trường quốc tế ngày càng gay gắt
Trong sáu tháng đầu năm 2026, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là khu vực dẫn dắt tăng trưởng của ngành tôm Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường này đạt khoảng 845 triệu USD, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 36% tổng giá trị xuất khẩu tôm của cả nước. Riêng thị trường Trung Quốc đạt gần 809 triệu USD, tăng 47%, cho thấy nhu cầu nhập khẩu vẫn duy trì ở mức cao. Theo số liệu từ Hải quan Trung Quốc, trong năm tháng đầu năm 2026, quốc gia này đã nhập khẩu hơn 429 nghìn tấn tôm, trị giá khoảng 2,2 tỷ USD, tăng lần lượt 25% về sản lượng và 21% về giá trị. Đây tiếp tục là một trong những thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất thế giới và mang đến nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia xuất khẩu tôm cũng đang đẩy mạnh khai thác thị trường Trung Quốc. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch và xây dựng chuỗi cung ứng ổn định để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Bên cạnh Trung Quốc, nhiều thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong khi đó, thị trường EU chỉ ghi nhận mức tăng nhẹ khoảng 2%, phản ánh nhu cầu tiêu dùng vẫn phục hồi chậm. Đối với Hoa Kỳ, mặc dù xuất khẩu trong tháng 6 tăng 32% so với cùng kỳ năm trước, nhưng lũy kế sáu tháng đầu năm vẫn giảm 15%, còn khoảng 290 triệu USD. Những rào cản như thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng nghiêm ngặt cùng chi phí logistics ở mức cao tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.
(Nguồn: Báo Chính phủ)
Nâng cao chất lượng giống - Sức cạnh tranh dài hạn của ngành tôm
Bên cạnh những yếu tố đến từ thị trường, sức cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam còn chịu tác động từ chính nội lực sản xuất. Theo VASEP, trong năm tháng đầu năm 2026, Ecuador tiếp tục khẳng định vị thế là quốc gia xuất khẩu tôm hàng đầu với gần 669 nghìn tấn, trị giá 3,52 tỷ USD, tăng khoảng 12-13% nhờ lợi thế về quy mô sản xuất và giá thành cạnh tranh. Trong khi đó, Indonesia và Thái Lan đều ghi nhận sự sụt giảm về sản lượng và giá trị xuất khẩu. Điều này cho thấy cạnh tranh trên thị trường tôm toàn cầu đang ngày càng khốc liệt. Để giữ vững vị thế, ngành tôm Việt Nam không chỉ cần mở rộng thị trường mà còn phải đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng, tối ưu chi phí sản xuất và đầu tư vào công nghệ.
Trong bối cảnh dịch bệnh trên tôm nuôi, chi phí đầu vào tăng và yêu cầu của các thị trường nhập khẩu ngày càng cao, chất lượng con giống được xem là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của toàn ngành. Theo ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2025 Việt Nam có khoảng 750.000 ha nuôi tôm nước lợ với sản lượng khoảng 1,29 triệu tấn. Sang sáu tháng đầu năm 2026, diện tích nuôi đạt hơn 658.759 ha, tăng 2,6%, trong khi sản lượng đạt khoảng 702 nghìn tấn, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước. Hiện cả nước có 1.910 cơ sở sản xuất và ương dưỡng giống, cung cấp khoảng 167,58 tỷ con giống mỗi năm. Mặc dù nguồn cung cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, chất lượng con giống giữa các cơ sở vẫn chưa đồng đều và ngành vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu. Bên cạnh đó, công tác kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận vùng nuôi an toàn dịch bệnh vẫn còn những hạn chế cần sớm được khắc phục.
Theo các chuyên gia, đầu tư vào nghiên cứu và chọn tạo giống chất lượng cao, ứng dụng công nghệ sinh học, tăng cường kiểm soát dịch bệnh và chuẩn hóa quy trình sản xuất giống sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành tôm nâng cao năng suất và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Trong dài hạn, tăng trưởng bền vững của ngành tôm sẽ không chỉ được quyết định bởi quy mô xuất khẩu, mà còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng chuỗi giá trị minh bạch, nâng cao chất lượng sản phẩm và thích ứng với các yêu cầu mới của thương mại toàn cầu. Khi những yếu tố này được đồng bộ hóa, tôm Việt Nam sẽ có thêm cơ hội củng cố vị thế trên bản đồ thủy sản thế giới và tiếp tục là một trong những ngành hàng xuất khẩu chiến lược của Việt Nam.
Nguồn tham khảo: VnEconomy; Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP).
